Ile trwa rozwód w Polsce? To zależy od jednej decyzji

Pierwsze pytanie, które słyszę od klientów przed złożeniem pozwu, brzmi niezmiennie tak samo: „Ile to będzie trwać?" Uczciwa odpowiedź: od czterech miesięcy do ponad trzech lat. Rozpiętość jest ogromna i zależy przede wszystkim od jednej decyzji podjętej na etapie pozwu: czy wnosić o orzeczenie winy, czy nie.

Od czego zaczyna się postępowanie

Postępowanie rozwodowe zaczyna się od złożenia pozwu do sądu okręgowego właściwego dla ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania małżonków. Pozew musi zawierać żądanie orzeczenia rozwodu, wnioski dotyczące małoletnich dzieci (władza rodzicielska, miejsce zamieszkania, kontakty, alimenty) oraz ewentualny wniosek o podział majątku wspólnego, jeśli strony chcą rozstrzygnąć to w tej samej sprawie. Do pozwu dołącza się odpis aktu małżeństwa i akty urodzenia dzieci. Opłata sądowa wynosi 600 złotych.

Pierwsza rozprawa

Na pierwszej rozprawie sąd przesłuchuje obie strony i sprawdza, czy nastąpił trwały i zupełny rozkład pożycia małżeńskiego. Musi się upewnić, że nie ma szans na uratowanie małżeństwa. To wymóg formalny, nie formalność do przeskoczenia. Jeśli strony są zgodne co do rozstania i nie ma spornych kwestii dotyczących dzieci, sąd może orzec rozwód już na tym posiedzeniu. W sprawach bez orzekania o winie i bez dzieci zdarza się to często. Taki scenariusz trwa od czterech do ośmiu miesięcy od złożenia pozwu, wliczając czas oczekiwania na pierwsze posiedzenie.

Gdy jedna strona żąda orzeczenia winy

Postępowanie z orzekaniem o winie wygląda zupełnie inaczej. Sąd musi przeprowadzić pełne postępowanie dowodowe: przesłuchuje świadków, analizuje dokumenty, niekiedy zleca opinie biegłych. Każdy świadek to dodatkowa rozprawa. Każda opinia biegłego to dodatkowe miesiące. Realny czas trwania takich spraw: od dwunastu miesięcy w prostszych przypadkach do trzech lat i dłużej, gdy postępowanie jest sporne na każdym etapie. Do tego dochodzą wyższe koszty pełnomocnika i znacznie większe obciążenie psychiczne dla obu stron. Orzeczenie winy ma realne znaczenie przede wszystkim dla alimentów między małżonkami, nie dla podziału majątku.

Wyrok i co po nim

Po wydaniu wyroku obie strony mają 21 dni na złożenie apelacji do sądu apelacyjnego. Jeśli żadna ze stron tego nie zrobi, wyrok uprawomocnia się i małżeństwo jest prawnie rozwiązane. Od momentu uprawomocnienia oboje byli małżonkowie mogą zawrzeć nowe małżeństwo. Zmiana nazwiska jest możliwa w ciągu trzech miesięcy od uprawomocnienia, w urzędzie stanu cywilnego.

Co warto wiedzieć przed złożeniem pozwu

Pozew można cofnąć, ale tylko do momentu, gdy druga strona złoży odpowiedź na pozew. Później potrzebna jest zgoda pozwanego. Dlatego warto dobrze przemyśleć żądania zanim się go złoży. Zmiany w toku postępowania są możliwe, ale kosztowne czasowo i proceduralnie. Sprawa rozwodowa toczy się w sądzie okręgowym. Podział majątku, alimenty i kontakty z dziećmi, jeśli nierozstrzygnięte w wyroku, trafiają do sądu rejonowego. To różne wydziały, różne procedury, różne terminy. Wielu klientów dowiaduje się o tym dopiero po zakończeniu sprawy głównej.